Czujesz kłujący, ostry ból w dolnej części pleców promieniujący aż do pośladka, a nawet palców u stopy? To może być rwa kulszowa. Jej przyczyną są głównie schorzenia kręgosłupa i nieprawidłowy tryb życia. Jak sobie z nią poradzić bez operacji?
Z tego artykułu dowiesz się:
- czym jest i gdzie boli rwa kulszowa;
- ile trwa to schorzenie;
- kiedy należy zgłosić się do lekarza;
- co robić w trakcie nagłego ataku rwy kulszowej;
- jak leczyć rwę kulszową, aby skutecznie pozbyć się męczących dolegliwości.
Wolisz posłuchać? – Odtwórz nagranie.
Czym jest rwa kulszowa?
Rwa kulszowa pojawia się na skutek ucisku nerwu kulszowego. Jest to największy nerw w ludzkim ciele, który zaczyna się w miednicy i biegnie przez całą nogę, aż do palców stopy. Z tego powodu ucisk na korzenie nerwowe odczuwalny jest nie tylko w odcinku lędźwiowym kręgosłupa – gdzie najczęściej występuje ucisk – ale także niżej, od pośladka, aż do łydki czy stóp.
Rwa kulszowa nazywana jest inaczej ischialogią. Słowo to wywodzi się z języka greckiego i oznacza „ból w okolicach biodra”.
Rwa kulszowa zwykle dotyka osoby w średnim wieku. Może wystąpić u nawet 4 osób na 10 i niestety pojawia się coraz częściej. Ma to związek z prowadzonym przez nas trybem życia i zaniedbaniom związanym z kręgosłupem oraz prawidłową postawą.
Warto wiedzieć, że w przypadku rwy należy udać się do lekarza jak najszybciej, zwłaszcza jeśli objawy nie ustępują. W stanie ostrym rwa kulszowa może bowiem oprócz bólu powodować drętwienie, problemy ze sprawnością czy jelitami.
Zobacz też: Jak wzmocnić plecy, aby pozbyć się bólu kręgosłupa? Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego
Przyczyny rwy kulszowej
Ucisk na nerw może być wywołany przez wiele różnych czynników. Najczęściej jednak związany jest on z problemami w obrębie kręgosłupa, takimi jak dyskopatia, przepuklina czy różnego rodzaju skrzywienia kręgosłupa. Dodatkowo rwa może dać o sobie znać, gdy prowadzimy nieodpowiedni tryb życia – głównie siedzący – a także, gdy narażamy nasze ciało na nagłe i silne przeciążenia.
Problemem mogą być również osłabione mięśnie stabilizujące kręgosłup. Jeśli nie mają one siły utrzymywać prawidłowej krzywizny naszych kręgów, dyski zaczynają układać się w nieodpowiedni sposób, co może skutkować uciskiem na nerw i pojawieniem się rwy kulszowej.
Objawy rwy kulszowej
Są charakterystyczne i osoby, które doświadczyły tego urazu, nie pomylą jego objawów z niczym innym. Ból występujący w trakcie rwy kulszowej określany jest przez pacjentów jako kłujący, promieniujący, podobny nawet do wbijania szpilek w ciało. Pojawia się w dolnej części pleców – potocznie nazywamy go zapaleniem korzonków – i promieniuje przez pośladek, udo aż do palców stopy kończyny dolnej. Zwykle obejmuje tylko jedną część ciała.
Taki ból może pojawić się nagle lub też wzrastać stopniowo. Największe dolegliwości związane z rwą kulszową pacjenci odczuwają w nocy, a także przy zwiększonym napięciu mięśniowym, np. przy kichaniu czy śmianiu się.
Oprócz bólu odczuwalne jest mrowienie, mogą pojawić się zaburzenia czucia, a obszary okolic uciskanego nerwu kulszowego mogą stać się zimne. W ostrych stanach, gdy rwa kulszowa postępuje, a ucisk staje się niezwykle silny, pacjenci mogą mieć nawet problemy z wykonywaniem zwykłych ruchów. Pojawiają się także problemy ze stawaniem na palcach, stopa zaczyna opadać w trakcie chodzenia oraz następuje utrata kontroli nad jelitami i pęcherzem.
Ile trwa rwa kulszowa?
To zależy od przypadku. Niektóre bóle ustępują samoistnie po paru godzinach lub dniach, inne mogą utrzymywać się tygodniami, a nawet latami. Czasem zdarza się, że rwa kulszowa da o sobie znać dopiero po kilku latach od wystąpienia pierwszego objawu.
Rozpoznanie i diagnostyka rwy kulszowej
Na początku przeprowadzany jest dokładny wywiad z pacjentem – jego sposób życia, przebyte choroby czy przeciążenia. Dodatkowo lekarz ocenia tkliwość na całej długości występowania nerwu kulszowego, a także wykonuje niezbędne testy, w tym:
- odruch kolanowy,
- objaw Lasegue’a, którego dodatni wynik (ból w trakcie podnoszenia nogi w pozycji leżącej) świadczy o występowaniu rwy kulszowej.
Przydatne w diagnozie są również badania. Należą do nich RTG, rezonans magnetyczny oraz tomografia komputerowa.
Leczenie rwy kulszowej – popularne metody
Leczenie rwy kulszowej ma na celu zmniejszenie bólu oraz zwiększenie ruchomości pacjenta. Najważniejsze jest wczesne rozpoczęcie terapii. Wdrożenie ćwiczeń i fizjoterapii na początku pojawienia się problemu zwiększa szanse na pozbycie się nieprzyjemnych dolegliwości.
Leki
Podawane są w celu niwelowania bólu. Leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne mogą przyjmować formę doustną lub w zastrzyków. Czasem podaje się również leki rozluźniające mięśnie.
Fizjoterapia
Dotlenia tkanki, usuwa toksyny i pozwala na szybszą regenerację nerwu kulszowego, zmniejszając przy tym dolegliwości bólowe. Najczęściej pacjentom poleca się ultradźwięki (nie wykonuje się ich w ostrej fazie), a także masaże, elektroterapię, a nawet krioterapię.
Domowe sposoby, czyli ćwiczenia na rwę kulszową
Na początku wykonywane są pod okiem profesjonalnego fizjoterapeuty (potem można je samemu wykonywać w domu). Polegają na rozpracowaniu i wzmocnieniu mięśni wokół kręgosłupa, pośladkowych oraz udowych. Najczęściej polecane są ćwiczenia takie jak koci grzbiet, pozycja krzesełkowa, kobra, a także terapia metodą McKenziego.
Pomocne w niwelowaniu bólu będzie rozmasowanie mięśni pośladkowych oraz udowych, a także rozciągnięcie kręgosłupa, które pozwala na zwiększenie przestrzeni, a tym samym zmniejszenie ucisku na nerw kulszowy.
Warto wiedzieć jednak, że ćwiczeń nie wykonuje się w fazie ostrej rwy kulszowej. Wówczas dużo lepsze efekty daje wypoczynek. Najważniejsze jest znalezienie pozycji, która nie wywołuje bólu i zmienianie jej co 30-40 minut.
Leczenie operacyjne
Wykonuje się je w szczególnych przypadkach, gdy inne metody zawodzą. Jest to jednak metoda ostateczna, stosowana bardzo rzadko. Obserwacje pokazują, że dotyczy ona jedynie 2-10% pacjentów zmagających się z rwą kulszową.
Atak rwy kulszowej – co robić?
Gdy dopadnie Cię atak rwy kulszowej, spróbuj poszukać takiej pozycji, która zniweluje odczuwany ból. Najlepsze rezultaty daje pozycja leżąca na boku z nogami zgiętymi w kolanach i biodrach. Nie musi ona jednak sprawdzić się u Ciebie. Poszukaj więc takiej, która sprawia, że ból staje się do zniesienia. Dodatkowo możesz sobie pomóc lekami przeciwbólowymi oraz ciepłymi lub zimnymi okładami bolącego miejsca.
Podsumowanie
Rwa kulszowa to problem do wyleczenia. Trzeba jednak reagować szybko, aby terapia przyniosła pożądane skutki i można było do niej włączyć ćwiczenia. Należy również pamiętać, że po ustaniu bólu pacjenci powinni zwrócić większą uwagę na utrzymywanie prawidłowej postawy ciała czy wygodny materac podczas snu.