Odczuwasz ból w okolicy kciuka od strony nadgarstka? Zapewne cierpisz na zespół de Quervaina. Kiedyś to schorzenie dotyczyło głównie matek, dziś coraz częściej widoczne jest u młodego pokolenia. Jego przyczyną jest przeciążenie okolic kciuka.
Z tego artykułu dowiesz się:
- skąd bierze się choroba de Quervaina i kto jest na nią najbardziej podatny;
- jakie są charakterystyczne objawy tego schorzenia;
- na czym polega leczenie i ile ono trwa;
- jakie ćwiczenia warto wykonywać.
Jeśli wolisz posłuchać – sprawdź nagranie:
Co to jest zespół de Quervaina? Przyczyny powstania
Choroba de Quervaina to schorzenie, które pojawia się na skutek zapalenia pochewek ścięgien nadgarstka. Dotyczy ona dwóch ścięgien – ścięgna prostownika krótkiego kciuka oraz odwodziciela długiego kciuka. Ta dolegliwość należy do grona entezopatii, tj. chorób przyczepów mięśni do kości. Na skutek przeciążenia i gromadzenia się mikrourazów w nadgarstku podrażnia się osłonka wokół ścięgien, co przyczynia się do ich pogrubienia, ograniczając ruchy i wywołując ból w okolicy dolnej kciuka.
„Zespół de Quervaina po raz pierwszy został opisany w 1895 roku przez szwajcarskiego chirurga Fritza de Quervaina.”
Potocznie chorobę tę nazywa się kciukiem matki – najczęściej bowiem dotyczy ona kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Ale nie tylko. Pojawia się również u osób cierpiących na cukrzycę, reumatoidalne zapalenie stawów oraz tych, które wcześniej mierzyły się z zespołem cieśni nadgarstka. Czasem zapadają na nią również sportowcy, a także malarze, graficy czy muzycy.
Dodajmy, że u kobiet w ciąży i karmiących piersią to schorzenie ma charakter przejściowy. Dolegliwości ustępują same i w większości przypadku leczenie nie jest konieczne, a opiera się jedynie na oszczędzaniu ręki.
Choroba de Quervaina – objawy
Charakterystycznym objawem choroby jest ból kciuka u nasady od strony nadgarstka. Nasila się on przy obracaniu, w trakcie chwytania, zaciskania pięści czy też przy próbie uniesienia kciuka ku górze, jak w geście „ok”. Zdarza się, że ból jest tak silny, że promieniuje aż do przedramienia.
Pozostałe objawy zespołu de Quervaina to:
- tkliwość w okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej;
- trzaskanie w ścięgnach w trakcie ruchu wynikające z przeskakiwania ścięgien po kościach;
- obrzęk oraz zaczerwienie nadgarstka po stronie kciuka;
- zmniejszony zakres ruchu kciuka.
Zespół de Quervaina – zarówno w fazie łagodnej, jak i ostrej, znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Wykonywanie rutynowych czynności , takich jak podnoszenie przedmiotów czy przekręcanie klucza w zamku staje się utrudnione.
Jak wygląda leczenie zespołu de Quervaina?
Pierwszym krokiem jest leczenie zachowawcze. Szybka reakcja i wczesne rozpoczęcie leczenia zwiększa szanse pacjenta na szybszy powrót do zdrowia. Należy jednak liczyć się z dłuższym okresem rekonwalescencji. Przy łagodnych objawach choroby i szybkim wdrożeniu leczenia zachowawczego objawy ustępują dopiero po upływie miesiąca.
Rozpoznanie i diagnoza
Ból kciuka przy nadgarstku może wynikać z różnych przyczyn. Dlatego tak istotne jest prawidłowe rozpoznanie zespołu de Quervaina. Ortopeda lub fizjoterapeuta w pierwszym kroku przeprowadza dokładny wywiad z pacjentem. Wykonuje badanie ręki, pyta o tryb życia i czas, kiedy rozpoczęły się dolegliwości bólowe, a także ocenia ruchomość palców objętej chorobowo ręki.
To jednak nie wszystko. Kluczowe w prawidłowej diagnozie zespołu de Quervaina są testy, tj. test Finkelsteina oraz test Muckarda. Dodatnie ich przejście daje 100% pewność, że dany pacjent cierpi na tę dolegliwość. Czasem przeprowadza się również badanie USG w celu precyzyjnej lokalizacji problemu.
Leczenie zachowawcze – fizjoterapia i ćwiczenia
Przy niewielkich dolegliwościach wystarczy zmiana nawyków, w tym głównie oszczędzanie i odciążenie obolałej ręki. Pomocne będą wszelkiego rodzaju zabiegi fizjoterapeutyczne, takie jak krioterapia, ultradźwięki, prądy czy terapia falą uderzeniową. Znacznie zmniejszają one ból, niwelując stan zapalny i obrzęki, a dodatkowo zabiegi te wspierają mikrokrążenie, wpływając na lepsze odżywienie tkanek. Obok nich często stosuje się kinesiotaping oraz terapię manualną na tkankach miękkich. Warto również na jakiś czas założyć na kciuk ortezę, która usztywni nadgarstek i zmniejszy ból. To jednak rozwiązanie tymczasowe, które stosuje się na okres kilku tygodni.
Oprócz fizjoterapii warto stosować zimne okłady oraz leki przeciwzapalne. W wyjątkowych przypadkach konieczne będzie wstrzyknięcie bezpośrednio do pochewki ścięgnistej kortykosteroidów. Zastrzyk przynosi błyskawiczną ulgę, nie należy go jednak nadużywać – w zbyt dużej ilości może wywoływać on działania niepożądane, w tym m.in. osłabienie ścięgien.
Dodajmy, że niezwykle przydatne w leczeniu oraz potem w zapobieganiu nawrotowi choroby są ćwiczenia. Mowa tutaj o delikatnych ćwiczeniach rozciągających oraz wzmacniających. Ważne jest, aby wykonywać je w stanie łagodnym, gdy ruchy nie wywołują bólu. Jakie więc ćwiczenia będą najlepsze?
Pierwszym z nich jest zwykłe ściskanie dłonią piłeczki tenisowej. Po prostu chwyć piłeczkę i ściśnij, przytrzymując uścisk przez około 5 sekund. Możesz również zająć się wzmacnianiem kciuka poprzez ćwiczenie dotykania kciukiem małego palca, a następnie rozciągania dłoni.
Zobacz również: Jak wzmocnić nadgarstki? Ćwiczenia wzmacniające dłonie dla każdego
Leczenie operacyjne
To ostateczność, którą stosuje się niezwykle rzadko i tylko wtedy, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów. Polega ono na nacięciu pochewki ścięgna, co uwalnia ścięgna i niweluje ból. Warto jednak wiedzieć, że po zabiegu konieczna jest dodatkowa rehabilitacja, a sam okres leczenia znacznie się wydłuża.
Choroba de Quervaina – podsumowanie
Choć zespół de Quervaina został opisany ponad 100 lat temu, przyczyny tej choroby nadal nie są do końca znane. Widać jednak wyraźnie, że schorzenie to coraz częściej dotyczy również młodych osób i wynika z regularnego korzystania ze smartfonów i tabletów. Dlatego tak ważne jest zapobieganie – a w tym pomaga profilaktyka i regularne ćwiczenia.